Blog
Yargıtay Temyiz Süreci ve Bozma Kararı Sonrası Yargılama
Yargıtay bozma kararı sonrası süreç şöyle işler: Dosya kararı veren mahkemeye döner. Mahkeme sanığa bozma kararına karşı diyeceklerini sorar. Ardından bozmaya uyar veya kararında direnir. Uyarsa yargılama yeniden yapılır ve yeni hüküm kurulur.
Temyiz: Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde başvurulur. Yargıtay yalnızca hukuka aykırılığı denetler.
Aleyhe bozma yasağı: Yalnızca sanık lehine temyiz edilmişse yeni hükümde ceza önceki hükümden daha ağır olamaz.
Direnme: Mahkeme direnirse dosya önce ilgili daireye, daire görüşünü değiştirmezse Ceza Genel Kuruluna gider. Genel Kurul kararına direnilemez.
- Temyiz Nedir, Hangi Kararlar Temyiz Edilir?
- Yargıtay’da İnceleme Nasıl Yapılır?
- Bozma Kararı Ne Anlama Gelir?
- Yargıtay Bozma Kararı Sonrası Süreç Adım Adım
- Bozmaya Uyma Kararının Sonuçları
- Direnme Kararı
- Bozma Sonrası Tutukluluk
- Onama Sonrası Yollar
- Süreç Ne Kadar Sürer?
- Bozma Kararı Alan Sanık İçin Kontrol Listesi
- Sık Sorulan Sorular
Beklenen zarf nihayet gelir. İçinde Yargıtay kararı vardır ve tek bir kelime öne çıkar: bozma. Aile sevinir, sanık “beraat mi ettim” diye sorar. Cevap hayırdır. Bozma, davanın bittiği değil yeniden başladığı andır. Yargıtay bozma kararı sonrası süreç çoğu kişi için belirsizdir. Bu yazıda temyizden bozma sonrası yeni hükme kadar her adımı anlatıyorum.
Temyiz Nedir, Hangi Kararlar Temyiz Edilir?
Temyiz, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kararına karşı Yargıtay’a başvurulmasıdır. Yargıtay olayları yeniden değerlendirmez. Yalnızca hükmün hukuka uygun olup olmadığını denetler (CMK 288). Bu yönüyle istinaftan farklıdır. İstinaf aşaması için ağır ceza mahkemesi kararına istinaf yazımıza bakabilirsiniz.
Temyiz Edilebilen Kararlar
- Beş yıldan fazla hapis cezasına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları.
- İlk derece mahkemesinin beş yıl ve altındaki cezasını artıran kararlar.
- On yıl ve üzeri hapis gerektiren suçlarda beraat kararının esastan reddi.
- Hakaret, Cumhurbaşkanına hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik, silahlı örgüt ve terör propagandası gibi özel suçlarda ceza miktarına bakılmaksızın.
Beş yıl ve altındaki hapis cezasına ilişkin esastan ret kararları ile adli para cezasına ilişkin kararlar kural olarak kesindir. Kanun metnine Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.
Süre ve Dilekçe
Temyiz süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (CMK 291). Dilekçe, kararı veren bölge adliye mahkemesine verilir. İstinaftan farklı olarak temyiz dilekçesinde neden gösterilmesi zorunludur (CMK 294). Hükmün hangi yönden hukuka aykırı olduğu açıkça yazılmalıdır. Nedensiz dilekçe reddedilir.
Yargıtay’da İnceleme Nasıl Yapılır?
- Başsavcılık tebliğnamesi: Dosya önce Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gider. Başsavcılık görüşünü tebliğnameyle bildirir. Aleyhe görüş içeren tebliğname sanığa tebliğ edilir ve 7 gün içinde cevap verilebilir.
- Daire incelemesi: İlgili ceza dairesi dosyayı inceler. On yıl ve üzeri hapis cezalarında daire uygun görürse duruşma yapılabilir.
- Karar: Daire onama, düzelterek onama veya bozma kararı verir.
| Karar | Anlamı | Sonuç |
|---|---|---|
| Onama | Hükümde hukuka aykırılık yoktur | Hüküm kesinleşir, infaz başlar |
| Düzelterek onama | Hata, yeniden yargılama gerektirmeden giderilebilir | Yargıtay hükmü düzeltir, dosya infaz için ilk derece mahkemesine gider |
| Bozma, esastan ret kararına ilişkin | Bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir | Dosya ilk derece mahkemesine döner |
| Bozma, duruşmalı istinaf hükmüne ilişkin | Bölge adliye mahkemesi kendi hükmünü kurmuştur | Dosya bölge adliye mahkemesi dairesine döner |
| Görev veya yetki nedeniyle bozma | Dava yanlış mahkemede görülmüştür | Dosya görevli ve yetkili mahkemeye gönderilir |
Düzelterek Onama
Bazı hatalar yeniden yargılama gerektirmez. Kanun maddesinin yanlış yazılması, ceza hesabındaki hata, lehe kanunun uygulanmaması ve yaş indiriminin unutulması bunlardandır (CMK 303). Yargıtay bu durumda hükmü kendisi düzeltir ve onar. Hüküm bu hâliyle kesinleşir.
Bozma Kararı Ne Anlama Gelir?
Yargıtay bozma kararı sonrası süreç, bozmanın ne anlama geldiğiyle başlar. Bozma, hükmün hukuka aykırı bulunarak ortadan kaldırılmasıdır. Beraat demek değildir. Sanığın mahkûmiyeti kalkar ama yargılama devam eder. Bozma nedenleri çeşitlidir.
- Delillerin eksik toplanması, tanığın dinlenmemesi.
- Suç vasfının yanlış belirlenmesi.
- Haksız tahrik veya etkin pişmanlık gibi indirim nedenlerinin değerlendirilmemesi.
- Savunma hakkının kısıtlanması.
- Hukuka aykırı delile dayanılması.
- Gerekçenin yetersiz olması.
Son üç neden mutlak bozma nedenidir (CMK 289). Bu hâllerde Yargıtay, hukuka aykırılığın sonuca etkisini araştırmadan bozar. Delil tartışması için hukuka aykırı delil yazımıza bakabilirsiniz.
Bozmanın Diğer Sanıklara Etkisi
Birden fazla sanığın yargılandığı davada bozma, temyiz etmeyen sanıklara da yarayabilir. Bozma nedeni ortak ise hüküm o sanıklar için de bozulmuş sayılır (CMK 306). Buna sirayet denir.
Yargıtay Bozma Kararı Sonrası Süreç Adım Adım
- Dosyanın dönüşü: Dosya, bozmanın türüne göre ilk derece mahkemesine veya bölge adliye mahkemesine gönderilir.
- Tebliğ ve beyan: Mahkeme bozma kararını sanığa tebliğ eder ve diyeceklerini sorar (CMK 307). Savcının görüşü alınır. Sanığın beyanı alınmadan karar verilmesi başlı başına bozma nedenidir.
- Uyma veya direnme: Mahkeme bozmaya uyup uymayacağını kararlaştırır.
- Yeniden yargılama: Uyma hâlinde eksiklikler giderilir, gerekirse tanık dinlenir ve rapor alınır.
- Yeni hüküm: Mahkeme bozma gerekçeleri doğrultusunda yeni bir hüküm kurar.
- Yeniden temyiz: Uyma sonrası verilen yeni hükme karşı, ceza miktarına bakılmaksızın yalnızca temyiz yolu açıktır.
Sanık bozma sonrası duruşmaya gelmezse yargılama yokluğunda bitirilebilir. Ancak ceza ağırlaştırılacaksa sanık mutlaka dinlenmelidir.
Bozmaya Uyma Kararının Sonuçları
Yargıtay bozma kararı sonrası süreçte en kritik an uyma kararıdır. Uyma kararı geri alınamaz. Mahkeme uyma kararı verdikten sonra bozma gerekçesine bağlı olarak yargılamayı sürdürür. Ceza Genel Kurulu’na göre uyma sonrası mahkeme, suçun sübutu ve niteliği dâhil delilleri yeniden değerlendirebilir. İki sınır vardır.
- Bozma kapsamı: Yargılama, bozmanın çizdiği çerçeveyle sınırlıdır.
- Aleyhe bozma yasağı: Hüküm yalnızca sanık lehine temyiz edilmişse yeni hükümde ceza türü ve süresi ağırlaştırılamaz (CMK 307/5).
Aleyhe bozma yasağı suçun niteliğini kapsamaz. Mahkeme suç vasfını değiştirebilir ama sonuç ceza öncekinden ağır olamaz. Bu güvence, sanığın temyizden çekinmemesi için konulmuştur.
Usuli Kazanılmış Hak
Bozma kapsamı dışında kalan ve lehe olan hususlar sanık için kazanılmış hak oluşturur. Örneğin Yargıtay yalnızca ceza hesabını bozmuşsa mahkeme suçun sübutunu yeniden tartışıp sanığı daha ağır bir suçtan mahkûm edemez.
Direnme Kararı
Mahkeme, bozmayı yerinde bulmazsa gerekçesini göstererek önceki kararında direnebilir (CMK 307/4). Direnme kararı yeni bir hüküm gibi temyiz edilir. Dosya önce bozmayı veren daireye gider. Daire direnmeyi yerinde görürse kararını değiştirir. Görmezse dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilir. Genel Kurulun kararı kesindir ve mahkeme bu karara uymak zorundadır.
Direnme uygulamada seyrektir. Mahkemeler çoğu zaman bozmaya uyar. Direnme, yargılamayı aylarca uzatabilir.
Bozma Sonrası Tutukluluk
Yargıtay bozma kararı sonrası süreçte tutukluluk ayrı bir başlıktır. Bozma kararı hükmü ortadan kaldırır ama tutukluluğu kendiliğinden sona erdirmez. Dosya mahkemeye dönünce tutukluluk yeniden değerlendirilir. Bu değerlendirme en geç 30 günde bir yapılır (CMK 108). Bozma sanık lehineyse veya cezanın düşeceği anlaşılıyorsa tahliye talebi güçlü bir dayanağa kavuşur. Koşullar için tutuklama koşulları yazımıza bakabilirsiniz.
Onama Sonrası Yollar
Onama ile hüküm kesinleşir ve infaz başlar. Olağan kanun yolları tükenmiştir. Yine de birkaç yol kalır.
- Başsavcılık itirazı: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı daire kararına karşı Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir. Sanık doğrudan başvuramaz ama Başsavcılığa dilekçe verebilir.
- Anayasa Mahkemesi: Kesinleşmeden itibaren 30 gün içinde bireysel başvuru yapılabilir.
- Kanun yararına bozma: Temyiz edilmeden kesinleşen kararlardaki hukuka aykırılıklar için Adalet Bakanlığına başvurulur (CMK 309).
- Yargılamanın yenilenmesi: Yeni delil veya sahte belge gibi nedenlerle kesinleşmiş hüküm yeniden açılabilir (CMK 311).
Haksız yere tutuklu kalınan sürenin karşılığı için haksız tutuklama tazminatı yazımızı okuyabilirsiniz.
Süreç Ne Kadar Sürer?
Yargıtay bozma kararı sonrası süreç ve temyiz incelemesi için kanunda süre yoktur. Dairelerin iş yüküne göre inceleme aylar, bazı dosyalarda bir yılı aşan süreler alabilir. Tutuklu dosyalar önceliklidir. Bozma sonrası yargılama ise bozmanın türüne bağlıdır. Yalnızca ceza hesabı bozulmuşsa birkaç duruşmada yeni hüküm kurulur. Eksik soruşturma nedeniyle bozulmuşsa tanık ve rapor süreci yargılamayı uzatır.
Bozma Kararı Alan Sanık İçin Kontrol Listesi
- Bozmanın hangi nedene dayandığını ve kapsamını belirleyin.
- Bozmanın lehe mi aleyhe mi olduğunu tespit edin.
- Bozmaya karşı beyan dilekçenizi tebliğden sonra süresinde verin.
- Tutukluysanız tahliye talebini bozma gerekçesiyle birlikte sunun.
- Uyma sonrası dinlenmesini istediğiniz tanıkları ve delilleri bildirin.
- Aleyhe bozma yasağının uygulanıp uygulanmadığını yeni hükümde kontrol edin.
- Yeni hükme karşı 2 haftalık temyiz süresini kaçırmayın.
Dikkat: Bozma sonrası ilk duruşma, yargılamanın en belirleyici anlarından biridir. Bozmaya karşı beyan, yeni savunmanın çerçevesini çizer. Bu beyanın yazılı ve gerekçeli olması, sonraki temyiz incelemesinde de dayanak oluşturur.
Yargılamanın bütünü için ceza davası süreci rehberimize bakabilirsiniz. Dosyanızın Yargıtay’daki durumunu UYAP Vatandaş Portal üzerinden takip edebilirsiniz.
Avukata Sor
Dosyanız Yargıtay’da mı, yoksa bozma kararı sonrası yeniden mahkemeye mi döndü? Bozmanın kapsamını, uyma sonrası savunma stratejisini ve tahliye imkânını birlikte değerlendirelim. Temyiz dilekçenizi ve bozma sonrası savunmanızı hazırlayacak bir Bursa ceza avukatı ile görüşebilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Hukuki danışmanlık, Avukatlık Kanunu ve TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ücrete tabidir.
Sık Sorulan Sorular
Yargıtay bozma kararı üzerine yapılan yargılama nasıl yapılır?
Dosya kararı veren mahkemeye döner. Bozma kararı sanığa tebliğ edilir ve diyecekleri sorulur. Savcı görüşünü bildirir. Mahkeme bozmaya uyarsa bozma gerekçeleri doğrultusunda eksiklikleri giderir ve yeni bir hüküm kurar.
Yargıtayın bozma kararından sonra ne olur?
Mahkeme iki seçenekten birini kullanır. Bozmaya uyar ve yeniden yargılama yapar ya da önceki kararında direnir. Direnme hâlinde dosya önce ilgili Yargıtay dairesine, daire görüşünü değiştirmezse Ceza Genel Kuruluna gönderilir.
Yargıtay’da bozulan dosya tekrar istinafa gider mi?
Duruma göre değişir. Bozma, bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararına ilişkinse dosya ilk derece mahkemesine gider. Bölge adliye mahkemesinin duruşma açarak verdiği hüküm bozulmuşsa dosya o daireye döner.
Yargıtay’a giden dosya bozulursa ne olur?
Hüküm ortadan kalkar ve yargılama bozma kapsamıyla sınırlı olarak yeniden yapılır. Bozma kendiliğinden beraat veya tahliye anlamına gelmez. Tutukluluk ayrıca değerlendirilir.
Bozma kararından sonra dava ne kadar sürer?
Kanunda süre yoktur. Bozma yalnızca ceza hesabına ilişkinse birkaç duruşmada biter. Eksik soruşturma nedeniyle bozulmuşsa tanık dinleme ve rapor alma süreci aylar alabilir.
Bozma sonrası tahliye olur muyum?
Bozma kararı tek başına tahliye sonucu doğurmaz. Ancak hüküm ortadan kalktığı için tutukluluk yeniden değerlendirilir. Bozma sanık lehineyse tahliye talebi güçlü bir dayanağa kavuşur.
Mahkeme bozmaya uymak zorunda mı?
Hayır. Mahkeme gerekçesini göstererek kararında direnebilir. Direnme kararı daire ve gerekirse Ceza Genel Kurulu tarafından incelenir. Genel Kurul kararına ise uymak zorunludur.
Bozmadan sonra ceza artabilir mi?
Hüküm yalnızca sanık lehine temyiz edilmişse yeni hükümde ceza türü ve süresi ağırlaştırılamaz. Savcı veya katılan aleyhe temyiz etmişse ceza artabilir.
Yargıtay onama kararı verirse ne olur?
Hüküm kesinleşir ve infaz aşamasına geçilir. Olağan kanun yolları tükenmiştir. Otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.
Temyiz süresi kaç gündür?
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır. Süre 2024 yılında 15 günden 2 haftaya çevrilmiş ve başlangıcı tebliğe bağlanmıştır.
Av. Süeda Kaya
Bu içerik, Bursa’da serbest avukatlık yapan Av. Süeda Kaya tarafından hazırlanmıştır. Metin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286, 288, 289, 291, 294, 297, 299, 302, 303, 304, 306, 307, 308, 309 ve 311. maddeleri ile Yargıtay Ceza Genel Kurulu uygulaması esas alınarak 22 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
- Çalışma alanı: Ceza soruşturmaları, asliye ceza ve ağır ceza davaları, tutuklama ve adli kontrol itirazları, istinaf ve temyiz başvuruları.
- Büro: Bağlarbaşı Mahallesi, 1. İhsaniye Caddesi, No:58, Kat:3, Daire:15/B, Osmangazi / Bursa
- Telefon: 0551 530 04 16
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa değildir. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için Bursa avukat ana sayfamıza bakabilirsiniz.