Blog
Denetimli Serbestlik Nedir? Şartları, Süresi ve İhlal Edilmesinin Sonuçları
Denetimli serbestlik nedir? Hapis cezasının son bölümünün cezaevi yerine toplum içinde, belirli yükümlülükler altında infaz edilmesidir. Tahliye değil, cezanın dışarıda devam eden biçimidir (5275 sayılı Kanun m.105/A).
Şartları: Açık ceza infaz kurumunda bulunmak veya açığa ayrılma hakkını kazanmış olmak, iyi hâlli olmak, koşullu salıverilmeye 1 yıl veya daha az süre kalmış olmak ve infaz hâkimliğinin karar vermesi.
Süresi: Kural olarak 1 yıl. 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlüde 2 yıl, ağır hastalık, engellilik veya yaşlılık hâlinde 3 yıl. 4 Haziran 2025 sonrası suçlarda koşullu salıverilme süresinin en az onda biri cezaevinde geçirilir.
İhlal: 5 gün içinde başvurmamak, uyarılara rağmen yükümlülükleri ihlal etmek veya yeni suçtan dava açılması hâlinde karar kaldırılır ve kalan süre cezaevinde infaz edilir.
- Denetimli Serbestlik Nedir?
- Denetimli Serbestlik Şartları (m.105/A)
- Denetimli Serbestlik Süresi (2026)
- Onda Bir Kuralı: 2025 Sonrası Suçlarda Ne Değişti?
- Denetimli Serbestlik Türleri
- Denetimli Serbestlik Yükümlülükleri
- Başvuru: 5 Gün Kuralı
- Denetimli Serbestlik İhlali ve Sonuçları
- Denetimli Serbestlik Nedir, Ne Değildir? Sık Karıştırılan Noktalar
- Hükümlü ve Ailesi İçin Pratik Adımlar
- Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlik nedir sorusu, cezaevi kapısında bekleyen bir aile için “ne zaman çıkacak” sorusunun hukuki karşılığıdır. Çoğu kişi denetimli serbestliği tahliye sanır. Oysa bu bir tahliye değildir. Cezanın dışarıda, kurallara bağlı olarak sürdürülmesidir. Bu rehberde kurumun şartlarını, 2026 sürelerini, yükümlülükleri ve ihlalin sonuçlarını adım adım açıklıyorum.
Denetimli Serbestlik Nedir?
Denetimli serbestlik, hükümlünün cezasının son bölümünü cezaevinde değil, toplum içinde ve denetim altında geçirmesidir. Hükümlü belirli günlerde imza atar, eğitim programlarına katılır veya kamuya yararlı bir işte çalışır. Bu süre cezadan sayılır. Kurum, 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde düzenlenir. Kanun metnine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Denetimli serbestlik yalnızca infaz aşamasına özgü değildir. Ertelemede, HAGB’de, uyuşturucu kullanma suçunda ve koşullu salıverilme sonrasında da farklı biçimlerde uygulanır. Bu yazının odağı, hükümlünün cezaevinden erken çıkmasını sağlayan infaz aşamasındaki denetimli serbestliktir.
Denetimli Serbestlik Şartları (m.105/A)
Denetimli serbestlik nedir sorusundan sonra en çok sorulan soru şartlardır. Beş şart birlikte aranır.
- Açık cezaevinde bulunmak: Hükümlü açık ceza infaz kurumunda olmalı ya da açığa ayrılma hakkını kazanmış olmalıdır. Çocuk eğitimevindeki hükümlüler de yararlanır.
- İyi hâl: İdare ve gözlem kurulu hükümlünün iyi hâlli olduğuna karar vermelidir. Disiplin cezaları süreci geciktirir.
- Süre şartı: Koşullu salıverilmeye 1 yıl veya daha az süre kalmış olmalıdır.
- Talep: Hükümlü yazılı talepte bulunur. Kurum değerlendirme raporu düzenler.
- Karar: İnfaz hâkimliği karar verir. Ret kararına itiraz edilebilir.
Koşullu salıverilme ve açığa ayrılma tarihlerinin nasıl hesaplandığını infaz hesaplama yazımızda ayrıntılı anlattık.
Denetimli Serbestlik Süresi (2026)
Süre, hükümlünün durumuna göre dört farklı biçimde belirlenir.
- 1 yıl: Genel kural.
- 2 yıl: 0-6 yaş arası çocuğu bulunan kadın hükümlüler.
- 3 yıl: Ağır hastalık, engellilik veya yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler. Adli Tıp Kurumu onaylı rapor gerekir.
- 4 yıl: 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda, geçici 10. madde kapsamında 1 yıllık süreye 3 yıl eklenir. Kasten öldürmenin bazı nitelikli hâlleri, cinsel suçlar ve örgüt suçları bu kolaylığın dışındadır.
Onda Bir Kuralı: 2025 Sonrası Suçlarda Ne Değişti?
7550 sayılı Kanun’la eklenen geçici 11. madde, 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlar için yeni bir eşik getirdi. Hükümlü, koşullu salıverilmeye kadar olan sürenin en az onda birini cezaevinde geçirmeden denetimli serbestliğe ayrılamaz. Bu süre 5 günden az olamaz. Örneğin 2 yıl hapis cezası alan kişinin koşullu salıverilme süresi 1 yıldır. Bunun onda biri olan yaklaşık 36 gün cezaevinde geçirilir, kalan süre denetimli serbestlikte tamamlanır. Önceki dönemde “girip çıkma” olarak bilinen uygulama bu kuralla sona ermiştir.
Denetimli Serbestlik Türleri
Denetimli serbestlik nedir sorusunun cevabı, hangi aşamada uygulandığına göre değişir. Aynı kelime farklı kurumları anlatır.
| Tür | Dayanak | Kim karar verir | Süre |
|---|---|---|---|
| İnfaz aşamasında denetimli serbestlik | 5275 sayılı Kanun m.105/A | İnfaz hâkimliği | 1, 2 veya 3 yıl |
| Cezanın ertelenmesinde denetim | TCK m.51 | Hükmü veren mahkeme | 1 ile 3 yıl |
| HAGB denetim süresi | CMK m.231 | Hükmü veren mahkeme | 5 yıl, çocuklarda 3 yıl |
| Uyuşturucu kullanma suçunda tedavi ve denetim | TCK m.191 | Cumhuriyet savcısı | En az 1 yıl, en fazla 3 yıl |
| Kamu davasının ertelenmesi | CMK m.171 | Cumhuriyet savcısı | 5 yıl |
| Koşullu salıverilme sonrası denetim | 5275 sayılı Kanun m.107 | İnfaz hâkimliği | Bihakkın tahliyeye kadar |
| Adli kontrol | CMK m.109 | Hâkim veya mahkeme | Soruşturma ve kovuşturma boyunca |
Erteleme ve HAGB kapsamındaki denetimler için cezanın ertelenmesi ve denetimli serbestlik ile HAGB nedir yazılarımıza, uyuşturucu kullanma suçundaki denetim için uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Denetimli Serbestlik Yükümlülükleri
Müdürlük, hükümlünün durumuna göre bir veya birkaç yükümlülük belirler.
- Belirli günlerde müdürlüğe giderek imza atmak. Haftada bir veya ayda birkaç kez olabilir.
- Eğitim, seminer veya rehabilitasyon programlarına katılmak.
- Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışmak.
- Belirli yerlere gitmekten yasaklanmak veya konutta kalma denetimine uymak.
- Gerektiğinde elektronik kelepçe takmak.
- Uyuşturucu suçlarında tedaviye devam etmek ve madde testine girmek.
Hükümlü çalışabilir ve sigortalı olabilir. Çalışma belgesi sunulduğunda imza günleri iş saatlerine göre düzenlenir. Adres değişikliği müdürlüğe bildirilmelidir.
Başvuru: 5 Gün Kuralı
Denetimli serbestlik nedir sorusunu cevaplayan herkesin bildiği ama çoğu hükümlünün kaçırdığı kural budur. İnfaz hâkimliği kararından sonra hükümlü tahliye edilir. Tahliyeyi izleyen günden itibaren 5 gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmak zorunludur. Bursa’da başvuru, Bursa Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne yapılır. Başvurmamak tek başına ihlal sayılır ve karar kaldırılır.
Daire, denetimli serbestlik kararı kendisine tebliğ edilen hükümlünün 5 gün içinde mazeretsiz olarak müdürlüğe başvurmaması üzerine kararın kaldırılmasını hukuka uygun bulmuştur. Süre, hükümlünün uyması gereken ilk ve en önemli yükümlülüktür.
Denetimli Serbestlik İhlali ve Sonuçları
Kanun üç ihlal hâli sayar (m.105/A/6).
- 5 gün içinde müdürlüğe başvurmamak.
- Yükümlülüklere uymamakta ısrar etmek. Yönetmeliğe göre hükümlü ilk iki ihlalde uyarılır. Bir yıl içinde mazeretsiz üçüncü ihlalde dosya infaz hâkimliğine gönderilir.
- Hükümlünün kendi talebiyle cezaevine dönmek istemesi.
Bunlara ek olarak denetim süresinde kasıtlı ve alt sınırı 1 yıl veya daha fazla hapis gerektiren bir suçtan kamu davası açılırsa infaz hâkimliği denetimli serbestliği sona erdirebilir. Beraat veya düşme kararı verilirse hükümlü yeniden yararlanır.
İhlal kararı verildiğinde hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar kalan süreyi açık ceza infaz kurumunda geçirir. Dışarıda geçirilen süre cezadan düşülür. Firar sayılan hâllerde kapalı kuruma iade de mümkündür. İnfaz hâkimliğinin kararına karşı 7 gün içinde itiraz edilebilir.
Hükümlü, üçüncü ihlal olarak kaydedilen gün gözaltında bulunmuş ve ardından hasta anne ve babasına refakat etmiştir. Daire, mazeretin geçerli ve belgelenmiş olduğunu, hükümlüye kusur yüklenemeyeceğini belirterek açık kuruma iade kararını kanun yararına bozma yoluyla kaldırmıştır.
Yargıtay ayrıca hükümlünün yokluğunda verilen kararlarda tebligat ve bilgilendirme mesajı araştırılmadan ihlal kararı verilemeyeceğini kabul etmektedir. Mazeretin belgelenmesi ve müdürlüğe zamanında bildirilmesi bu nedenle kritiktir.
Denetimli Serbestlik Nedir, Ne Değildir? Sık Karıştırılan Noktalar
- Tahliye mi? Hayır. Hükümlü statüsü devam eder. Koşullu salıverilme tarihinde denetim sona erer.
- İkinci kez yararlanma: Mümkündür. Yalnızca ikinci kez mükerrirler yararlanamaz.
- Yurt dışı: İzinsiz çıkış ihlaldir. İnfaz hâkimliğinden izin gerekir.
- Adli sicil: Denetimli serbestlik ayrı kayıt oluşturmaz, dayanağı olan mahkûmiyet sicilde görünür.
- Adli para cezası: Ödenmeyen adli para cezasından çevrilen hapiste denetimli serbestlik uygulanmaz. Bakınız adli para cezası.
- Ağırlaştırılmış müebbet: Denetimli serbestlik uygulanmaz.
Hükümlü ve Ailesi İçin Pratik Adımlar
- Açığa ayrılma tarihini müddetnameden kontrol edin ve talep dilekçesini zamanında verin.
- Tahliyeden sonra 5 gün içinde müdürlüğe başvurun. Hafta sonu ve tatil günlerini hesaba katın.
- İmza günlerini takvime işleyin, aksama olacaksa önceden bildirin.
- Hastalık, gözaltı veya refakat gibi mazeretleri belgeyle sunun.
- Adres ve telefon değişikliğini hemen bildirin. Tebligat alamamak ihlal sürecini başlatabilir.
- İhlal veya iade kararına karşı 7 günlük itiraz süresini kaçırmayın.
Dikkat: Denetimli serbestlik ihlali dosyalarında en sık karşılaşılan sorun, hükümlünün uyarıları ciddiye almaması ve mazeretini belgelememesidir. Tek bir gözaltı günü veya hastane raporu, yazılı olarak sunulduğunda açığa iade kararını önleyebilir.
Hukuki Destek
Denetimli serbestlik başvurunuzu, ihlal bildirimini veya açığa iade kararına itirazı Bursa ceza avukatı ile değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Hukuki danışmanlık, Avukatlık Kanunu ve TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ücrete tabidir.
Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlik nedir, kısaca ne anlama gelir?
Denetimli serbestlik, hapis cezasının son bölümünün cezaevi dışında, yükümlülükler altında infaz edilmesidir. Hükümlü tahliye edilmiş sayılmaz. Ceza, imza, eğitim veya çalışma gibi yükümlülüklerle toplum içinde infaz edilmeye devam eder.
Denetimli serbestlik kaç yıl 2026?
Denetimli serbestlik nedir sorusunun süre boyutu şöyledir. Kural olarak koşullu salıverilmeye 1 yıl kala uygulanır. 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlülerde 2 yıl, ağır hastalık, engellilik veya yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyenlerde 3 yıldır. 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda süre 3 yıl daha uzundur.
Denetimli serbestlik onda bir kuralı nedir?
4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda hükümlü, koşullu salıverilmeye kadar olan sürenin en az onda birini cezaevinde geçirmeden denetimli serbestliğe ayrılamaz. Bu süre 5 günden az olamaz.
Denetimli serbestlik imza ihlali kaç kez olursa bozulur?
Yükümlülüğü ilk ihlalde hükümlü uyarılır, ikinci ihlalde yeniden uyarılır. Bir yıl içinde mazeretsiz üçüncü ihlalde karar infaz hâkimliğine gönderilir ve denetimli serbestlik kaldırılabilir. Mazeret belgelenirse ihlal sayılmaz.
Denetimli serbestlik ihlal edilirse ne olur?
İnfaz hâkimliği kararı kaldırır ve hükümlü koşullu salıverilme tarihine kadar kalan süreyi açık ceza infaz kurumunda geçirir. Dışarıda geçirilen süre cezadan düşülür. Firar sayılan hâllerde kapalı kuruma iade de mümkündür.
5 gün içinde başvurmazsam ne olur?
Tahliyeyi izleyen günden itibaren 5 gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmayan hükümlünün kararı kaldırılır. Yargıtay bu uygulamayı hukuka uygun bulmaktadır. Hastalık gibi geçerli bir mazeret belgelenirse süre korunur.
Denetimli serbestlikte çalışabilir miyim, sigortalı olur muyum?
Evet. Denetimli serbestlikteki hükümlü çalışabilir ve sigortalı olabilir. İmza günleri ve eğitim programları iş saatlerine göre düzenlenebilir. Çalışma belgesi müdürlüğe sunulmalıdır.
Denetimli serbestlikte yurt dışına çıkabilir miyim?
İzinsiz çıkış ihlal sayılır. Yükümlülükler yalnızca Türkiye’de yerine getirilebildiği için yurt dışına çıkmak isteyen hükümlünün infaz hâkimliğinden izin alması gerekir. İzin verilmesi istisnai bir durumdur.
Denetimli serbestlik adli sicile işler mi?
Denetimli serbestliğin kendisi ayrı bir kayıt oluşturmaz. Ancak dayanağı olan mahkûmiyet adli sicilde yer alır. HAGB veya kamu davasının ertelenmesi kapsamındaki denetimler ise adli sicile işlemez.
Denetimli serbestlikten ikinci kez yararlanılır mı?
Evet. Kanunda tek seferlik bir sınır yoktur. Koşullu salıverildikten sonra başka bir ceza nedeniyle yeniden cezaevine giren hükümlü, şartlar oluşunca yeniden yararlanabilir. İkinci kez mükerrir olanlar bu haktan yararlanamaz.
Av. Süeda Kaya
Bu içerik, Bursa’da serbest avukatlık yapan Av. Süeda Kaya tarafından hazırlanmıştır. Metin, 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi ve geçici 10 ile 11. maddeleri, 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, 7550 ve 7571 sayılı Kanunlar ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi uygulaması esas alınarak 3 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir.
- Çalışma alanı: Ceza soruşturmaları, asliye ceza ve ağır ceza davaları, tutuklama ve adli kontrol itirazları, istinaf ve temyiz başvuruları.
- Büro: Bağlarbaşı Mahallesi, 1. İhsaniye Caddesi, No:58, Kat:3, Daire:15/B, Osmangazi / Bursa
- Telefon: 0551 530 04 16
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa değildir. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için Bursa avukat ana sayfamıza bakabilirsiniz.