Ceza Hukuku

HAGB Nedir? Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları ve Sonuçları

HAGB nedir? Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin sanığı suçlu bulmasına rağmen kurduğu hükmü açıklamayıp 5 yıllık denetim süresine bağlamasıdır (CMK 231).

Şartlar: Verilen ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalı, sanığın kasıtlı suçtan sabıkası bulunmamalı, mağdurun zararı giderilmiş olmalı ve mahkeme yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varmalıdır.

Sonuç: Denetim süresi kasıtlı suç işlenmeden geçirilirse dava düşer ve hüküm hiç verilmemiş sayılır. HAGB adli sicile işlemez, memuriyete engel olmaz.

İhlal: Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse hüküm açıklanır. Mahkeme bu hâlde cezanın yarısına kadar olan kısmını infaz etmemeye karar verebilir.

Duruşma salonunda hâkim “sanığın 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına” dediğinde çoğu sanık ne olduğunu anlamaz. Ceza verildi mi, verilmedi mi? Sabıka olacak mı? Bu yazıda hagb nedir sorusuna cevap veriyor, 2026 itibarıyla geçerli şartları, denetim sürecini ve ihlalin sonuçlarını adım adım anlatıyorum.

HAGB Nedir? Kısa Tanım

HAGB, “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” ifadesinin kısaltmasıdır. Mahkeme, yargılama sonunda sanığı suçlu bulur ve cezayı belirler. Ancak hükmü açıklamaz. Hüküm 5 yıl boyunca askıda kalır. Sanık bu süreyi kasıtlı suç işlemeden geçirirse dava düşer ve hüküm hiç kurulmamış sayılır. Kurum, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenir. Maddenin metnine Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.

HAGB nedir sorusunun en kısa cevabı şudur. HAGB bir ceza değildir. Bir mahkûmiyet de değildir. Sanığa verilen ikinci bir şanstır. Bu nedenle sonuçları beraat ile mahkûmiyet arasında bir yerde durur.

2024-2026 Değişiklikleri: Neler Değişti?

HAGB son iki yılda üç büyük değişiklik geçirdi. İnternetteki içeriklerin çoğu hâlâ eski kuralları anlatır.

  • 7499 sayılı Kanun (1 Haziran 2024): Sanığın HAGB’yi kabul etme şartı kaldırıldı. HAGB kararına karşı itiraz yerine istinaf yolu açıldı. Müsadere kararları HAGB’den etkilenmez hâle geldi.
  • Anayasa Mahkemesi 2025/149 sayılı karar: Mahkeme, mağdurun zararının yeterince giderilmemesi ve kötü muamele suçlarında cezasızlık doğması gerekçesiyle 231. maddenin HAGB’ye ilişkin fıkralarını iptal etti. İptal 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girecek şekilde ertelendi.
  • 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi, 2026): HAGB yeniden düzenlendi. Temel şartlar korundu. Zararın taksitle giderilmesi, ihlalde cezanın yarısına kadar infaz edilmemesi ve işkence ile kötü muamele suçlarında HAGB yasağı eklendi.

HAGB Şartları (CMK 231)

HAGB nedir sorusunu anlayan kişi için sıradaki soru şartlardır. Mahkemenin HAGB verebilmesi için dört şartın bir arada bulunması gerekir.

  1. Ceza miktarı: Hükmedilen ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalıdır. Sınır, indirimler uygulandıktan sonraki sonuç cezaya göre belirlenir.
  2. Sabıka: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması gerekir. Taksirli suçtan mahkûmiyet engel değildir.
  3. Zararın giderilmesi: Suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zarar aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir. Zarar taksitle de ödenebilir.
  4. Olumlu kanaat: Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutumunu değerlendirerek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.

Sanığın kabulü artık aranmaz. Ancak sanık HAGB istemediğini bildirirse mahkeme bu beyanı değerlendirir. Çünkü HAGB, sanığın beraat için temyize gitme imkânını etkiler.

HAGB Verilemeyen Hâller

  • İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele sayılabilecek suçları.
  • Karşılıksız çek düzenleme suçu.
  • İmar kirliliğine neden olma suçu.
  • Denetim süresi içinde işlenen yeni kasıtlı suç.
  • Anayasa’nın 174. maddesinde korunan inkılap kanunlarına aykırı suçlar.

5 Yıllık Denetim Süresi

HAGB kararıyla sanık 5 yıl süreyle denetime tabi tutulur. Çocuklarda bu süre 3 yıldır. Denetim süresinde mahkeme sanığa bir yükümlülük yükleyebilir ama zorunlu değildir.

  • Bir meslek veya sanat edinmek için eğitim programına katılmak.
  • Ücret karşılığı bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta çalışmak.
  • Belirli yerlere gitmekten yasaklanmak veya belirli yerlere devam etmek.

Yükümlülük yüklenmemişse sanığın tek görevi 5 yıl boyunca kasıtlı suç işlememektir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.

HAGB, cezanın ertelenmesi ve adli para cezası karşılaştırması (2026)
Ölçüt HAGB Cezanın ertelenmesi Adli para cezası
Ceza sınırı 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası 2 yıl veya daha az hapis 1 yıl ve altı hapisten çevrilebilir
Mahkûmiyet var mı Hayır, hüküm açıklanmaz Evet Evet
Adli sicil İşlemez İşler İşler
Denetim süresi 5 yıl, çocuklarda 3 yıl 1 ile 3 yıl Yok
Süre sonunda Dava düşer, hüküm hiç verilmemiş sayılır Ceza infaz edilmiş sayılır Ödeme ile sona erer
İhlalde Hüküm açıklanır, yarısına kadar infaz edilmeyebilir Ceza aynen infaz edilir Ödenmezse hapse çevrilir
Memuriyete etkisi Engel değil Suç türüne göre engel olabilir Suç türüne göre engel olabilir

HAGB Kararının Sonuçları: HAGB Nedir, Ne Değildir?

  • Adli sicil: HAGB kararı adli sicile işlemez. Yalnızca hâkim, savcı ve kolluğun soruşturma amacıyla erişebildiği ayrı bir sisteme kaydedilir.
  • Memuriyet: HAGB mahkûmiyet olmadığı için Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki engel oluşmaz.
  • Hukuk ve idare davaları: HAGB kararı, hukuk mahkemesini bağlamaz. Mağdur tazminat davası açabilir. İdare, disiplin soruşturmasında dosyadaki olguları değerlendirebilir.
  • Müsadere: Suçta kullanılan eşyanın müsaderesine ilişkin karar HAGB’den etkilenmez ve uygulanır.
  • Tekerrür: HAGB kararı tekerrüre esas alınmaz.

Denetim Süresinde Suç İşlenirse Ne Olur?

Sanık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işler ve bundan mahkûm olursa mahkeme geri bırakılan hükmü açıklar. Yeni düzenlemeyle mahkeme bu aşamada üç seçeneğe sahiptir.

  1. Hükmü aynen açıklamak.
  2. Cezanın yarısına kadar olan kısmının infaz edilmemesine karar vermek.
  3. Koşulları varsa cezayı ertelemek veya seçenek yaptırımlara çevirmek.

Yükümlülüklere uymamak da ihlal sayılır. Ancak bu hâlde mahkeme hükmü açıklarken aynı seçenekleri kullanabilir. Hükmün açıklanması aşamasında mahkeme yeniden yargılama yapmaz, yalnızca askıdaki hükmü açıklar.

Yargı KararıYargıtay Ceza Genel Kurulu, 2015/330 E., 2019/8 K.

Genel Kurul, denetim süresi içinde kasıtlı suç işlendiğinin kesinleşmesi hâlinde mahkemenin geri bırakılan hükmü açıklamakla yükümlü olduğunu, bu aşamada hükmün içeriğini yeniden değerlendirme yetkisinin bulunmadığını belirtmiştir.

Yargı KararıYargıtay Ceza Genel Kurulu, 2018/26 E., 2020/396 K.

Genel Kurul, önceki HAGB kararının denetim süresi dışında işlenen yeni suçta HAGB verilmesine engel olmadığına ve mağdurun zararının üçüncü kişi tarafından giderilmesinin de şartı karşıladığına karar vermiştir.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu

HAGB kararına karşı 7 gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. 2024 öncesinde itiraz yolu vardı ve itiraz mercii yalnızca şekli inceleme yapıyordu. Anayasa Mahkemesi bu durumu hak ihlali saydı. Artık bölge adliye mahkemesi kararı hem usul hem esas yönünden inceler. İstinaf süreci için istinaf başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.

Beraat kararı verilmesi gerekirken HAGB verilmişse istinaf başvurusunda bu husus ileri sürülmelidir. Çünkü HAGB, sanığın suçlu bulunduğunu kabul eden bir karardır.

HAGB ile Cezanın Ertelenmesi Arasındaki Fark

HAGB nedir diye soranların çoğu bu iki kurumu karıştırır. Ertelemede mahkûmiyet kesinleşir, adli sicile işler ve yalnızca cezaevine girilmez. HAGB’de hüküm hiç açıklanmaz. Mahkeme, koşulları varsa önce HAGB’yi değerlendirir. HAGB verilmezse erteleme gündeme gelir. Ertelemenin ayrıntıları için cezanın ertelenmesi ve denetimli serbestlik yazımızı okuyabilirsiniz.

HAGB Sık Uygulanan Suçlar

  • Basit yaralama ve tehdit. Bakınız kasten yaralama suçu.
  • Hakaret. Bakınız hakaret suçu.
  • Basit hırsızlık ve mala zarar verme.
  • Uyuşturucu kullanma. Bu suçta ticaret davasında fiilin kullanma olduğu anlaşılırsa HAGB zorunludur.
  • Trafik güvenliğini tehlikeye sokma.

HAGB Alabilmek İçin Ne Yapmalı?

  1. Mağdurun zararını duruşma öncesinde giderin ve belgeleyin.
  2. Sabıka kaydınızı kontrol edin. Eski bir kasıtlı suç mahkûmiyeti engeldir.
  3. Duruşmada tutumunuzu özenli tutun. Mahkeme olumlu kanaat için bunu değerlendirir.
  4. Beraat ihtimali güçlüyse HAGB’yi istemediğinizi bildirmeyi değerlendirin.
  5. Kararın tebliğinden itibaren 7 günlük istinaf süresini takip edin.

Dikkat: HAGB alan sanık, 5 yıl boyunca adli para cezasıyla sonuçlanacak küçük bir suçta bile hükmün açıklanması riskiyle karşı karşıyadır. Denetim süresindeki her soruşturma dikkatle takip edilmelidir.

Hukuki Destek

Dosyanızda HAGB koşullarının bulunup bulunmadığını veya denetim süresinde ortaya çıkan bir ihlal iddiasını Bursa ceza avukatı ile değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Danışmanlık ücretlidir. Hukuki danışmanlık, Avukatlık Kanunu ve TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ücrete tabidir.

Sık Sorulan Sorular

HAGB nedir, kısaca ne anlama gelir?

HAGB, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının kısaltmasıdır. Mahkeme sanığı suçlu bulur ama hükmü açıklamaz. Sanık 5 yıl denetime tabi tutulur. Bu süre suç işlenmeden geçerse dava düşer ve ceza hiç verilmemiş sayılır.

HAGB adli sicile işler mi?

Hayır. HAGB kararı adli sicil kaydına işlemez. Yalnızca hâkim, savcı ve kolluğun erişebildiği ayrı bir sisteme kaydedilir. Sabıka kaydınızda görünmez.

HAGB memuriyete engel mi?

Hayır. HAGB bir mahkûmiyet değildir. Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki engel, kesinleşmiş mahkûmiyeti arar. Danıştay uygulaması da bu yöndedir. Ancak güvenlik soruşturmalarında dosyanın içeriği değerlendirilebilir.

HAGB denetim süresinde suç işlersem ne olur?

Denetim süresinde kasıtlı bir suç işler ve bundan mahkûm olursanız geri bırakılan hüküm açıklanır. Mahkeme, cezanın yarısına kadar olan kısmının infaz edilmemesine veya koşulları varsa ertelenmesine karar verebilir. Taksirli suçlar ihlal sayılmaz.

HAGB kararına itiraz edilir mi?

7499 sayılı Kanun’dan beri HAGB kararına karşı itiraz değil istinaf yoluna başvurulur. İstinaf mahkemesi kararı hem usul hem esas yönünden inceler.

HAGB sanığın kabulüne bağlı mı?

Artık hayır. Sanığın HAGB’yi kabul etmesi şartı 1 Haziran 2024’ten itibaren kaldırılmıştır. Mahkeme koşullar oluşmuşsa sanığın rızası olmadan da HAGB verebilir.

Zararı ödeyemiyorsam HAGB alabilir miyim?

Evet. Zarar taksitle de giderilebilir. Mahkeme, zararın denetim süresi içinde taksitle ödenmesini HAGB’nin şartı olarak belirleyebilir. Zarar üçüncü bir kişi tarafından da ödenebilir.

HAGB ile cezanın ertelenmesi arasındaki fark nedir?

HAGB nedir sorusunda en çok karıştırılan nokta budur. Ertelemede mahkûmiyet vardır ve adli sicile işler, yalnızca cezaevine girilmez. HAGB’de ise hüküm açıklanmaz, sicile işlemez ve süre sonunda ceza hiç verilmemiş sayılır. HAGB sanık için daha avantajlıdır.

HAGB hangi suçlarda verilmez?

İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında, karşılıksız çek ve imar kirliliği suçlarında HAGB verilmez. Önceden HAGB alıp denetim süresinde yeni suç işleyenler de yararlanamaz.

HAGB kaç kez alınabilir?

Denetim süresi içinde işlenen yeni suçtan ikinci bir HAGB verilmez. Ancak denetim süresi dolduktan sonra işlenen bir suçta koşullar varsa yeniden HAGB mümkündür.

Avukat Onaylı İçerik

Av. Süeda Kaya

Bu içerik, Bursa’da serbest avukatlık yapan Av. Süeda Kaya tarafından hazırlanmıştır. Metin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesi, 7499 ve 7589 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler, Anayasa Mahkemesi’nin 2023/107 ve 2025/149 sayılı kararları ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu uygulaması esas alınarak 28 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.

  • Çalışma alanı: Ceza soruşturmaları, asliye ceza ve ağır ceza davaları, tutuklama ve adli kontrol itirazları, istinaf ve temyiz başvuruları.
  • Büro: Bağlarbaşı Mahallesi, 1. İhsaniye Caddesi, No:58, Kat:3, Daire:15/B, Osmangazi / Bursa
  • Telefon: 0551 530 04 16

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa değildir. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için Bursa avukat ana sayfamıza bakabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir