Ceza Hukuku

Ceza Davasında İstinaf Başvurusu: Süresi, Şartları ve İstinaf Mahkemesi

Ceza davasında istinaf, ilk derece mahkemesinin hükmünün bölge adliye mahkemesince hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesidir (CMK 272).

Süre: 1 Haziran 2024’ten sonra verilen kararlarda istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır. Önceki kararlarda 7 gündür ve tefhimden başlar.

İstinaf edilemeyenler: Hapisten çevrilenler hariç 15 bin lira ve altındaki adli para cezaları ile üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan verilen beraat kararları kesindir.

Sonuç: Bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddedebilir, hükmü düzelterek onayabilir, bozabilir veya davayı yeniden görerek kendi hükmünü verebilir. Yalnızca sanık istinaf etmişse ceza ağırlaştırılamaz.

Ceza davasında istinaf, mahkûmiyet kararını duyan sanığın elindeki en güçlü araçtır. Çünkü istinaf, yalnızca hukuki hataları değil olayın kendisini de yeniden inceletir. Ancak bu hak süreye bağlıdır. İki haftalık süre kaçırıldığında karar kesinleşir. Bu rehberde süreyi, istinaf edilemeyen kararları, bölge adliye mahkemesinin inceleme biçimini ve olası sonuçları anlatıyorum.

Ceza Davasında İstinaf Nedir?

İstinaf, asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerinin verdiği hükümlere karşı başvurulan ilk kanun yoludur. Başvuruyu bölge adliye mahkemesi inceler. Yargıtay’dan farkı şudur. Yargıtay yalnızca hukuka aykırılık arar, bölge adliye mahkemesi ise delilleri yeniden değerlendirir, gerekirse duruşma açar ve yeni bir hüküm kurar. Kanun metnine Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.

Bursa ilk derece mahkemelerinin kararlarını Bursa Bölge Adliye Mahkemesi inceler. Bursa, Yalova, Bilecik, Kütahya ve Balıkesir bu mahkemenin yargı çevresindedir. Ağır ceza kararlarına özgü süreç için ağır ceza mahkemesi kararına istinaf başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Davasında İstinaf Süresi: 2 Hafta

Ceza davasında istinaf süresi 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta oldu. Yeni kural 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır. Bu tarihten önce verilen kararlarda süre 7 gündür ve hükmün yüze karşı açıklanmasından başlar.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır.

  • Karar duruşmada gerekçesiyle birlikte açıklanmışsa süre tefhimden başlar.
  • Yalnızca hüküm fıkrası okunmuşsa süre gerekçeli kararın tebliğiyle başlar. Süre tutum dilekçesi vermek artık zorunlu değildir ama hak kaybını önlemek için hâlâ tavsiye edilir.
  • Sürenin son günü tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü biter.
  • Tebligat usulsüzse süre işlemez. Yargıtay, yanıltıcı kanun yolu bildirimi hâlinde süre aşımı kararı verilemeyeceğini kabul eder.

Yargı KararıYargıtay 19. Ceza Dairesi, 23.09.2019, 2019/28764 E., 2019/11649 K.

Daire, süresinde verilen istinaf dilekçesinin süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesini hukuka aykırı bulmuştur. Kararda, hükümdeki kanun yolu bildiriminin yanıltıcı olması hâlinde sürenin sanık aleyhine işletilemeyeceği vurgulanmıştır.

Kimler İstinaf Yoluna Başvurabilir?

Ceza davasında istinaf hakkı şu kişilere tanınmıştır.

  • Sanık ve müdafii.
  • Cumhuriyet savcısı. Sanık lehine de aleyhine de başvurabilir.
  • Katılan ve vekili. Katılan sıfatı almayan müşteki beraat kararına karşı istinaf edemez.
  • Sanığın eşi ve yasal temsilcisi. Sanığın açık iradesine aykırı olmamak koşuluyla.

Savcı istinaf dilekçesinde lehe mi aleyhe mi başvurduğunu belirtmemişse başvuru sanık lehine sayılır. Bu durumda aleyhe değiştirme yasağı devreye girer.

İstinaf Edilemeyen Kararlar (CMK 272/3)

  • Hapis cezasından çevrilenler hariç 15 bin lira ve altındaki adli para cezasına ilişkin hükümler. Bu sınır 2024’te 3 bin liradan yükseltilmiştir.
  • Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan verilen beraat kararları.
  • Kanunlarda kesin olduğu yazılı hükümler.

15 yıl ve üzeri hapis cezalarında durum terstir. Bu kararlar taraflar başvurmasa bile bölge adliye mahkemesince kendiliğinden incelenir.

İstinaf başvurusunun aşamaları, süreleri ve olası sonuçları (CMK 272-286, 2026)
Aşama Süre Makam Olası sonuç
Dilekçe veya tutanağa beyan Tebliğden itibaren 2 hafta Hükmü veren mahkeme Hüküm kesinleşmez, infaz başlamaz
Karşı tarafa tebliğ ve cevap 2 hafta İlk derece mahkemesi Cevap dilekçesi dosyaya eklenir
Ön inceleme Dosya geldikten sonra BAM ceza dairesi Süre aşımı veya kesin karar varsa ret, karara itiraz mümkün
Esas incelemesi Dosyanın yoğunluğuna göre BAM ceza dairesi Esastan ret, düzelterek ret, bozma veya duruşma açılması
Duruşmalı inceleme BAM takdir ederse BAM ceza dairesi Yeni deliller toplanır, yeni hüküm kurulur
Temyiz BAM kararının tebliğinden 2 hafta Yargıtay 5 yılı aşan hapis ve cezayı artıran kararlarda açık

İstinaf Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Ceza davasında istinaf dilekçesi hükmü veren mahkemeye verilir. Tutuklu sanık cezaevi müdürlüğüne beyanda bulunabilir. Sanık ve katılan gerekçe göstermek zorunda değildir, savcı ise zorundadır. Yine de etkili bir dilekçe şu başlıkları içerir.

  1. Delillerin eksik veya hatalı değerlendirildiği noktalar.
  2. Toplanmayan delil ve dinlenmeyen tanıklar.
  3. Suç vasfının yanlış belirlenmesi.
  4. Cezanın belirlenmesinde ve indirimlerde yapılan hatalar.
  5. Uzlaştırma, önödeme, zamanaşımı gibi usul şartlarının atlanması.
  6. HAGB ve erteleme koşullarının değerlendirilmemesi.
  7. Duruşmalı inceleme talebi.

Bölge Adliye Mahkemesi Nasıl İnceler?

Dosya önce ön incelemeden geçer. Başvuru süresinde yapılmamışsa, karar kesin nitelikteyse veya başvuranın hakkı yoksa istem reddedilir. Bu ret kararına itiraz edilebilir. Ön incelemeyi geçen dosyada esas incelemesi başlar ve dört sonuçtan biri çıkar (CMK 280).

  • Esastan ret: Hüküm hukuka uygun bulunur ve kesinleşir.
  • Düzelterek esastan ret: Hükümdeki hata yeniden yargılama gerektirmiyorsa daire hükmü düzeltir.
  • Bozma: Kesin hukuka aykırılık veya kovuşturma şartı eksikliği varsa dosya ilk derece mahkemesine gönderilir. İlk derece mahkemesi bozmaya direnemez.
  • Davanın yeniden görülmesi: Daire duruşma açar, delilleri toplar ve kendi hükmünü kurar.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bölge adliye mahkemesinin bozma yetkisinin kanunda sayılan hâllerle sınırlı olduğunu, diğer durumlarda duruşma açarak kendisinin hüküm kurması gerektiğini kabul etmektedir.

Aleyhe Değiştirme Yasağı

Yalnızca sanık veya sanık lehine savcı istinaf yoluna gitmişse bölge adliye mahkemesi cezayı ağırlaştıramaz (CMK 283). Katılan veya savcı aleyhe başvurmuşsa ceza artabilir. Savcının iradesi belirsizse başvuru lehe sayılır.

Yargı KararıYargıtay Ceza Genel Kurulu, 2022/386 E., 2024/323 K.

Genel Kurul, Cumhuriyet savcısının süre tutum dilekçesinde başvurunun lehe mi aleyhe mi olduğunu belirtmediği durumda istinafın sanık lehine yapılmış sayılacağına ve bu hâlde aleyhe değiştirme yasağının uygulanacağına karar vermiştir.

İstinafın İnfaza ve Tutukluluğa Etkisi

Süresinde yapılan istinaf başvurusu hükmün kesinleşmesini önler. Ceza infaz edilmez. Tutuklu sanıkta tutukluluk hâli devam eder, ancak bölge adliye mahkemesi tutukluluğu düzenli olarak inceler ve tahliye kararı verebilir. Tutukluluğa itiraz için tutuklama kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

İstinaftan Sonra Temyiz

Bölge adliye mahkemesinin her kararı temyiz edilemez (CMK 286). 5 yıl ve altındaki hapis cezaları ile adli para cezalarına ilişkin esastan ret kararları kesindir. 5 yılı aşan hapis cezaları, beraatten mahkûmiyete dönen kararlar ve dairenin cezayı artırdığı kararlar temyiz edilebilir. Yargıtay, 10 aylık cezanın 2 yıl 8 aya çıkarıldığı bir dosyada ceza 5 yılın altında kalsa bile temyiz yolunun açık olduğuna karar vermiştir. Temyiz süreci için Yargıtay temyiz süreci yazımızı okuyabilirsiniz.

Ceza Davasında İstinaf Başvurusunda Sık Yapılan Hatalar

  1. Süreyi tebliğ yerine tefhimden ya da tam tersi hesaplamak.
  2. Dilekçeyi bölge adliye mahkemesine göndermek. Dilekçe hükmü veren mahkemeye verilir.
  3. Gerekçesiz dilekçeyle yetinmek ve duruşmalı inceleme talep etmemek.
  4. Katılan sıfatı almadan beraat kararına karşı başvurmak.
  5. Yeni delil ve tanıkları istinaf aşamasında ileri sürmemek.
  6. HAGB kararına karşı eski usulle itiraz dilekçesi vermek. Artık istinaf gerekir. Bakınız HAGB nedir.

Ceza yargılamasının tüm aşamaları için Bursa ceza yargılaması rehberi yazımıza göz atabilirsiniz.

Dikkat: İstinaf, ceza davasında delillerin yeniden değerlendirildiği son aşamadır. Yargıtay aşamasında yeni delil sunulamaz. Bu nedenle toplanmayan deliller ve dinlenmeyen tanıklar mutlaka istinaf dilekçesinde belirtilmelidir.

Hukuki Destek

Hakkınızda verilen ceza hükmüne karşı istinaf süresini ve başvuru gerekçelerini Bursa ceza avukatı ile değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Danışmanlık ücretlidir. Hukuki danışmanlık, Avukatlık Kanunu ve TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ücrete tabidir.

Sık Sorulan Sorular

Ceza davasında istinaf süresi ne kadar?

Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır. Bu kural 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için geçerlidir. Daha önce verilen kararlarda süre 7 gündür ve kararın yüze karşı okunmasıyla başlar.

İstinaf süresi tefhimden mi tebliğden mi başlar?

Yeni düzenlemede gerekçeli kararın tebliğinden başlar. Duruşmada gerekçesiyle birlikte açıklanan kararlarda ise süre tefhimden işlemeye başlar. Bu nedenle duruşmada gerekçeli karar okunduysa süreyi o günden hesaplamak gerekir.

İstinaf dilekçesi nereye verilir?

Hükmü veren ilk derece mahkemesine verilir. Başka yerdeki bir mahkeme veya tutuklu sanıklar için cezaevi müdürlüğü aracılığıyla da verilebilir. Dilekçe bölge adliye mahkemesine doğrudan verilmez.

Hangi kararlar istinaf edilemez?

Hapis cezasından çevrilenler hariç 15 bin lira ve altındaki adli para cezaları, üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan verilen beraat kararları ve kanunda kesin olduğu yazılı kararlar istinaf edilemez.

HAGB kararına istinaf edilebilir mi?

Evet. 2024 değişikliğiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı itiraz yerine istinaf yolu açılmıştır. Bölge adliye mahkemesi kararı hem usul hem esas yönünden inceler.

İstinaf dilekçesinde gerekçe göstermek zorunlu mu?

Sanık ve katılan için zorunlu değildir. Gerekçesiz dilekçe de geçerlidir. Savcı ise istinaf nedenlerini göstermek zorundadır. Yine de gerekçeli dilekçe incelemeyi yönlendirdiği için önemlidir.

İstinafta cezam artabilir mi?

Yalnızca sanık veya sanık lehine istinaf yoluna gidilmişse ceza ağırlaştırılamaz. Savcı veya katılan aleyhe istinaf etmişse ceza artabilir.

Karar yokluğumda verildi, süreyi kaçırdım, ne yapabilirim?

Kusurunuz olmadan süreyi kaçırdıysanız engelin kalkmasından itibaren 7 gün içinde eski hâle getirme talebiyle birlikte istinaf dilekçesi verebilirsiniz. Tebligatın usulsüz olduğu durumlarda süre hiç başlamamış sayılır.

İstinaf ne kadar sürer?

Ceza davasında istinaf incelemesi dosyanın yoğunluğuna göre değişir. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde inceleme çoğu zaman 6 ay ile 2 yıl arasında sürer. Tutuklu dosyalar öncelikle incelenir.

İstinaftan sonra temyize gidilebilir mi?

5 yıl ve altındaki hapis cezaları ile adli para cezalarına ilişkin esastan ret kararları kesindir. 5 yılı aşan hapis cezaları ve bölge adliye mahkemesinin cezayı artırdığı kararlar temyiz edilebilir. Temyiz süresi 2 haftadır.

Avukat Onaylı İçerik

Av. Süeda Kaya

Bu içerik, Bursa’da serbest avukatlık yapan Av. Süeda Kaya tarafından hazırlanmıştır. Metin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 272 ile 286. maddeleri, 7499 sayılı Kanun’la yapılan süre değişikliği ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu uygulaması esas alınarak 4 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir.

  • Çalışma alanı: Ceza soruşturmaları, asliye ceza ve ağır ceza davaları, tutuklama ve adli kontrol itirazları, istinaf ve temyiz başvuruları.
  • Büro: Bağlarbaşı Mahallesi, 1. İhsaniye Caddesi, No:58, Kat:3, Daire:15/B, Osmangazi / Bursa
  • Telefon: 0551 530 04 16

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa değildir. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için Bursa avukat ana sayfamıza bakabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir