Blog
Ceza Davasında Beraat Kararı: Beraat Sebepleri ve Kararın Sonuçları
Beraat kararı nedir? Ceza mahkemesinin, yargılama sonunda sanığın cezalandırılmasına yer olmadığını ve sanığın suçsuz olduğunu tespit eden hükmüdür. Dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223. maddesinin ikinci fıkrasıdır.
Beş sebep: Fiil kanunda suç değildir, suçu sanığın işlemediği sabittir, kast veya taksir yoktur, hukuka uygunluk nedeni vardır ya da suçun sanık tarafından işlendiği sabit değildir.
Sonuçları: Tutuklu sanık derhal serbest kalır, adli kontrol kalkar, karar adli sicile işlenmez. Avukatla temsil edilen sanık lehine Hazine vekâlet ücreti öder.
Kesinleşme ve tazminat: Savcı veya katılan 2 hafta içinde istinafa gidebilir. Karar kesinleşince haksız tutuklama için 3 ay içinde tazminat başvurusu yapılabilir.
- Beraat Kararı Nedir?
- Beraat Kararının Beş Sebebi (CMK 223/2)
- Delil Yetersizliğinden Beraat ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi
- Beraat Kararı ve Diğer Hükümler Arasındaki Fark
- Kısmi Beraat ve Katılan Açısından Beraat Kararı
- Derhal Beraat Kuralı (CMK 223/9)
- Beraat Kararının Sonuçları
- Beraat Kararında Vekâlet Ücreti
- Beraat Kararı Ne Zaman Kesinleşir?
- Beraat Kararı Sonrası Tazminat
- Beraat Kararının Memuriyete ve Disipline Etkisi
- Beraat Kararı Hukuk Davasını Etkiler mi?
- Beraat Eden Kişi Yeniden Yargılanır mı?
- Beraat Kararı İçin Savunmada Nelere Dikkat Edilmeli?
- Beraat Kararından Sonra Yapılması Gerekenler
- Beraat Kararı ve Önceki Sabıka
Beraat kararı, ceza yargılamasının sanık için en önemli sonucudur. Aylarca, bazen yıllarca süren bir davanın sonunda mahkeme sanığın suçsuz olduğunu açıklar. Ancak her beraat kararı aynı değildir. Hangi sebeple beraat edildiği, disiplin soruşturmasından tazminat davasına kadar birçok sonucu değiştirir. Bu rehberde beraat sebeplerini tek tek, beraat kararının kesinleşmesini, vekâlet ücretini, tazminat hakkını, adli sicile ve memuriyete etkisini Yargıtay ve Danıştay kararlarıyla anlatıyorum.
Beraat Kararı Nedir?
Beraat kararı, ceza mahkemesinin yargılama sonunda sanığın cezalandırılmasına yer olmadığını belirlediği hükümdür. Beraat, Arapça kökenli bir kelimedir ve aklanma anlamına gelir. Dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223. maddesidir. Kanun metnine Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kanun, yargılamayı sona erdiren kararları beşe ayırır. Bunlar beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbiri ve davanın reddi kararlarıdır. Bunlara düşme ve durma kararları da eklenir. Beraat, bunlar arasında sanık lehine en geniş sonuçları doğuran karardır.
Beraat Kararının Beş Sebebi (CMK 223/2)
Beraat kararı yalnızca kanunda sayılan beş sebepten birine dayanabilir. Mahkeme hükümde hangi bende dayandığını açıkça göstermek zorundadır.
- Fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması (a bendi): Sanığın yaptığı davranış hiçbir kanunda suç değildir. Örneğin yalnızca borcunu ödememek, kural olarak suç oluşturmaz.
- Suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması (b bendi): Suç işlenmiştir ama sanık işlememiştir. Kamera kaydı, baz kaydı veya gerçek failin tespiti bunu kanıtlar.
- Kast veya taksirin bulunmaması (c bendi): Fiili sanık yapmıştır. Ancak bilerek ve isteyerek ya da dikkatsizlikle hareket etmemiştir.
- Hukuka uygunluk nedeninin varlığı (d bendi): Meşru müdafaa, hakkın kullanılması, kanunun hükmünü yerine getirme veya ilgilinin rızası gibi bir neden vardır.
- Suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması (e bendi): Uygulamada delil yetersizliğinden beraat denir. Sanığı suçlu gösteren delil, şüphe sınırını aşacak kadar güçlü değildir.
Kusur yeteneğinin bulunmaması, örneğin akıl hastalığı veya yaş küçüklüğü, bir beraat sebebi değildir. Bu durumda ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.

Delil Yetersizliğinden Beraat ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi
Beraat kararı en sık delil yetersizliği nedeniyle verilir. Ceza mahkûmiyeti, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delile dayanmalıdır. Olasılık veya varsayım mahkûmiyet için yeterli değildir. Şüpheden sanık yararlanır ilkesi, masumiyet karinesinin doğal sonucudur. İspat yükü iddia makamındadır. Sanık suçsuzluğunu kanıtlamak zorunda değildir.
Genel Kurul, sanığın suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak kesin delil bulunmadığını belirtmiş ve şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince beraat kararı verilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Kararda mahkûmiyetin varsayıma değil kesin delile dayanması gerektiği vurgulanmıştır.
Beraat sebebi, sanık açısından da önemlidir. Delil yetersizliğinden beraat ile suçu işlemediğinin sabit olması farklı sonuçlar doğurur. Bu fark özellikle disiplin soruşturmasında ve tazminat davalarında belirleyicidir. Bu nedenle sanık, gerekçenin b bendine dayanmasını istemekte hukuki yarar taşıyabilir.
Beraat Kararı ve Diğer Hükümler Arasındaki Fark
| Karar | Dayanak | Ne zaman verilir | Adli sicile etkisi |
|---|---|---|---|
| Beraat | CMK 223/2 | Suç yok, fail sanık değil, kast yok, hukuka uygunluk var veya delil yetersiz | Kaydedilmez |
| Ceza verilmesine yer olmadığı | CMK 223/3 ve 223/4 | Kusur yeteneği yok, şahsi cezasızlık, etkin pişmanlık, karşılıklı hakaret | Kusur yokluğunda kaydedilmez, etkin pişmanlıkta kaydedilir |
| Düşme | CMK 223/8 | Zamanaşımı, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma, sanığın ölümü | Kaydedilmez |
| Davanın reddi | CMK 223/7 | Aynı fiilden önceden verilmiş hüküm veya açılmış dava var | Kaydedilmez |
| Mahkûmiyet | CMK 223/5 | Suç ve kusur sabit | Kaydedilir |
| HAGB | CMK 231 | Hüküm kurulur ama açıklanmaz, 5 yıl denetim | Özel sicile kaydedilir |
Ceza verilmesine yer olmadığı kararında suç ve fail bellidir. Ancak kanun, kişisel bir neden yüzünden ceza verilmesini engeller. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ise ortada bir mahkûmiyet hükmü vardır, yalnızca açıklanmaz. Ayrıntılar HAGB nedir yazımızdadır. Soruşturma evresinde ise beraatin karşılığı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar olur.
Kısmi Beraat ve Katılan Açısından Beraat Kararı
Bir iddianamede birden fazla suç bulunabilir. Mahkeme bazı suçlardan mahkûmiyet, bazılarından beraat kararı verebilir. Buna uygulamada kısmi beraat denir. Her suç için ayrı hüküm kurulur ve beraat edilen suç yönünden vekâlet ücreti ayrıca hükmedilir. Aynı şekilde birden fazla sanığın bulunduğu davalarda bir sanık beraat ederken diğeri mahkûm olabilir.
Mağdur veya şikâyetçi açısından beraat kararı, davanın kaybedilmesi anlamına gelir. Davaya katılan olarak kabul edilmiş kişi, beraat kararına karşı istinaf yoluna başvurabilir. Katılan sıfatı olmayan şikâyetçinin ise kanun yoluna başvurma hakkı sınırlıdır. Bu nedenle mağdurun davaya katılma talebini ilk duruşmada yapması önemlidir.
Derhal Beraat Kuralı (CMK 223/9)
Derhal beraat, sanık lehine çok önemli bir kuraldır. Dosyada beraat koşulları oluşmuşsa mahkeme durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı veremez. Doğrudan beraat kararı vermek zorundadır. Örneğin dava zamanaşımı dolmuş olsa bile, sanığın suçsuz olduğu dosyadan anlaşılıyorsa düşme değil beraat kararı verilir. Çünkü düşme kararı sanığı aklamaz, yalnızca yargılamayı bitirir.
Daire, tehdit suçundan yargılanan sanık hakkında mahkûmiyete yeterli delil bulunmadığını belirtmiştir. Beraat koşulları oluştuğu için başka bir karar değil, derhal beraat kararı verilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Beraat Kararının Sonuçları
Beraat kararı açıklandığı anda bazı sonuçlar hemen doğar. Bazıları ise kararın kesinleşmesini bekler.
- Tahliye: Tutuklu sanık, beraat kararıyla derhal serbest bırakılır. Kararın kesinleşmesi beklenmez.
- Adli kontrolün kalkması: Yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü gibi tedbirler kaldırılır. Bakınız adli kontrol tedbirleri.
- Yakalama emrinin kaldırılması: Varsa yakalama emri ve kolluk kayıtları kaldırılır. Bakınız yakalama kararı nedir.
- Eşyanın iadesi: El konulan telefon, araç ve belgeler, müsadereye tabi değilse sahibine iade edilir.
- Yargılama giderleri: Masraflar sanığa yüklenmez, Hazine üzerinde kalır.
- Adli sicil: Beraat kararı sabıka kaydına işlenmez. Bakınız adli sicil kaydı nasıl silinir.
- Vekâlet ücreti: Avukatla temsil edilen sanık lehine Hazine aleyhine ücret hükmedilir.
- Tazminat hakkı: Tutuklanan veya gözaltına alınan sanık tazminat isteyebilir.
Beraat Kararında Vekâlet Ücreti
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre beraat eden ve vekil veya müdafi ile temsil edilen sanık yararına Hazine aleyhine maktu avukatlık ücretine hükmedilir. Ücretin miktarı mahkemenin türüne göre değişir. 3 Kasım 2026’da yayımlanan yeni tarifede ağır ceza mahkemesi için 86.000 TL olarak belirlenmiştir. CMK kapsamında görevlendirilen müdafiye ödenen ücret bu tutardan düşülür. Ödeme, kararı veren mahkemenin bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla yapılır. Kesinleşme şerhli karar ve banka bilgileriyle başvurulur.
Daire, beraat eden ve müdafi ile temsil edilen sanık yararına Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Hazine aleyhine maktu vekâlet ücretine hükmedilmemesini hukuka aykırı bulmuştur. Bu eksiklik bozma nedeni sayılmıştır.
Beraat Kararı Ne Zaman Kesinleşir?
Beraat kararına karşı Cumhuriyet savcısı, katılan ve şartları varsa sanık kanun yoluna başvurabilir. 7499 sayılı Kanun’la istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta olarak düzenlenmiştir. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa beraat kararı kesinleşir. Süreç için ceza davasında istinaf başvurusu ve Yargıtay temyiz süreci yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bazı beraat kararları ise ilk derecede kesindir. Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan verilen beraat kararlarına karşı istinaf yolu kapalıdır (CMK 272/3-b).
Mahkeme, istinaf yoluna başvurulamayacak kararlara ilişkin CMK 272/3 düzenlemesine yönelik itirazı reddetmiştir. Kararla, düşük ağırlıktaki suçlarda kanun yolunu sınırlayan kesinlik kuralları Anayasa ile uyumlu bulunmuştur.
Davanın toplam süresi için ceza davası ne kadar sürer rehberimize bakabilirsiniz.
Beraat Kararı Sonrası Tazminat
Hukuka uygun biçimde tutuklanan ve sonunda beraat eden kişi, uğradığı maddi ve manevi zararın karşılanmasını isteyebilir (CMK 141/1-e). Gözaltı ve el koyma gibi tedbirler de tazminat konusu olabilir. Başvuru süresi kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren 3 ay, her hâlde kesinleşmeden itibaren 1 yıldır. Bu süreler hak düşürücüdür. 7499 sayılı Kanun’la bu tür istemlerin bir kısmında başvuru mercii İnsan Hakları Tazminat Komisyonu olmuştur. Ayrıntılar haksız tutuklama tazminatı yazımızdadır.
Daire, uzun süre tutuklu kaldıktan sonra beraat eden kişi lehine hükmedilen yüksek miktardaki manevi tazminatı onamıştır. Kararda tutukluluk süresi, kişinin sosyal durumu ve yaşadığı ağır sonuçlar tazminat hesabında esas alınmıştır.
Beraat Kararının Memuriyete ve Disipline Etkisi
Devlet Memurları Kanunu’nun 131. maddesine göre ceza yargılaması, disiplin soruşturmasını engellemez. Kişinin mahkûm olup olmaması da disiplin cezası verilmesine tek başına engel değildir. Ancak beraat kararının sebebi burada belirleyicidir.
- Suçun işlenmediğinin sabit olması (b bendi): Ceza mahkemesinin tespit ettiği maddi olgu idareyi bağlar. Aynı fiil nedeniyle disiplin cezası verilemez.
- Delil yetersizliği (e bendi): İdareyi bağlamaz. İdare kendi soruşturmasındaki delillerle disiplin cezası verebilir.
Kurul, delil yetersizliğinden beraat eden memur hakkında disiplin cezası verilebileceğini kabul etmiştir. Ceza mahkemesinin suçun işlenmediğini tespit etmediği durumda idare, disiplin hukukundaki delillerle bağımsız değerlendirme yapabilir.
Daire, ceza davasında beraat edilmiş olmasının, aynı olay nedeniyle verilen meslekten çıkarma cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmayacağına hükmetmiştir. Disiplin ve ceza yargılaması birbirinden bağımsız yürür.
Beraat Kararı Hukuk Davasını Etkiler mi?
Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesine göre hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir. Örneğin trafik kazasında sanık beraat etse bile hukuk mahkemesi tazminata hükmedebilir. Kusur ve zarar hukuk mahkemesince ayrıca değerlendirilir. Ancak ceza mahkemesinin maddi olguya ilişkin tespiti, örneğin olayın hiç gerçekleşmediği, uygulamada hukuk mahkemesince dikkate alınır.
Beraat Eden Kişi Yeniden Yargılanır mı?
Aynı fiilden iki kez yargılanma yasağı gereği, kesinleşmiş beraat kararından sonra kişi aynı fiil nedeniyle yeniden yargılanamaz. Aynı fiil için ikinci bir dava açılırsa davanın reddi kararı verilir. Kanun bu kurala yalnızca sınırlı istisnalar tanır. CMK 314’e göre aşağıdaki hâllerde aleyhe yeniden yargılama yapılabilir.
- Duruşmada gerçek bir belge gibi kullanılan belgenin sahte olduğunun anlaşılması.
- Yeminli tanık veya bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun anlaşılması.
- Karara katılan hâkimin görevini kötüye kullanmış olması.
- Beraat eden sanığın, mahkeme önünde veya dışında suçu ikrar etmesi.
Beraat Kararı İçin Savunmada Nelere Dikkat Edilmeli?
- İddianamedeki her delil ayrı ayrı tartışılmalı. Hangi delilin neyi ispatlamadığı açıkça gösterilmelidir.
- Lehe deliller zamanında sunulmalı. Kamera kayıtları belirli sürede silinir, bu nedenle erken talep edilmelidir.
- Tanık beyanlarındaki çelişkiler tespit edilmeli ve tutanağa geçirilmelidir.
- Bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmeli, gerekirse uzman görüşü alınmalıdır.
- Beraat sebebinin b bendine dayanması isteniyorsa bu yönde somut delil sunulmalıdır.
- Esas hakkındaki savunmada beraat sebebi açıkça ve gerekçeli olarak talep edilmelidir.
Sürecin tamamı için Bursa ceza davası süreci rehberimize ve iddianamenin nasıl değerlendirildiğini görmek için iddianame nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Beraat Kararından Sonra Yapılması Gerekenler
- Gerekçeli kararı alın ve beraat sebebinin hangi bende dayandığını kontrol edin.
- Kanun yolu süresini takip edin. Savcı veya katılan başvurmuşsa cevap dilekçesi verin.
- Kesinleşme şerhli kararı alın. Vekâlet ücreti ve tazminat için bu belge gerekir.
- El konulan eşyanın iadesi için mahkemeye veya savcılığa dilekçe verin.
- Kolluk ve yurt dışı çıkış kayıtlarının kaldırıldığını kontrol edin.
- Tutuklu kaldıysanız 3 aylık süre içinde tazminat başvurusu yapın.
- Memursanız kararı kurumunuza bildirin ve disiplin dosyasına sunun.
Beraat Kararı ve Önceki Sabıka
Beraat kararı tekerrüre esas olmaz, çünkü ortada bir mahkûmiyet yoktur. Ancak kişinin önceki kesinleşmiş mahkûmiyetleri varsa yeni davada mahkûmiyet hâlinde tekerrür hükümleri gündeme gelir. Bu konuyu tekerrür nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.
Dikkat: Beraat kararı sonrasındaki haklar kendiliğinden işlemez. Vekâlet ücreti, el konulan eşyanın iadesi ve tazminat için ayrıca başvuru yapılmalıdır. Tazminat başvurusundaki 3 aylık süre kaçırılırsa hak tamamen düşer.
Hukuki Destek
Devam eden ceza davanızda beraat sebeplerinin değerlendirilmesi, savunmanın hazırlanması ve beraat sonrası tazminat başvurusu için Bursa ceza avukatı ile görüşmek üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Hukuki danışmanlık, Avukatlık Kanunu ve TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ücrete tabidir.
Sık Sorulan Sorular
Beraat kararı nedir?
Beraat kararı, ceza mahkemesinin sanığı suçsuz bulduğu hükümdür. Sanık hakkında ceza verilmez. Karar, CMK 223/2’de sayılan beş sebepten birine dayanır ve kesinleşince sanık o fiil nedeniyle yeniden yargılanamaz.
Beraat kararı sabıkaya işler mi?
Hayır. Beraat kararı adli sicile, yani sabıka kaydına işlenmez. Ancak dava ve soruşturma bilgileri UYAP ve kolluk sistemlerinde arşiv niteliğinde görünmeye devam edebilir.
Delil yetersizliğinden beraat ne demek?
Suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması demektir (CMK 223/2-e). Mahkeme sanığı suçlu gösteren yeterli ve kesin delil bulamamıştır. Şüpheden sanık yararlanır ilkesi bu sebebin temelidir.
Beraat kararı ne zaman kesinleşir?
Gerekçeli karar taraflara tebliğ edildikten sonra 2 haftalık istinaf süresi içinde başvuru yapılmazsa kesinleşir. İstinaf veya temyiz yoluna gidilirse üst mahkemenin kararıyla kesinleşir.
Beraat kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Cumhuriyet savcısı, katılan ve şartları varsa sanık istinaf yoluna başvurabilir. Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan verilen beraat kararları ise kesindir.
Beraat eden sanık vekâlet ücreti alır mı?
Evet. Vekil veya müdafi ile temsil edilen ve beraat eden sanık lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ndeki maktu ücret Hazine aleyhine hükmedilir. Ödeme Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla yapılır.
Beraat eden kişi tazminat alabilir mi?
Tutuklanan veya gözaltına alınan ve sonunda beraat eden kişi maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Başvuru kesinleşmenin tebliğinden itibaren 3 ay ve her hâlde 1 yıl içinde yapılmalıdır.
Savcı beraat isterse mahkeme mahkûmiyet verebilir mi?
Verebilir. Savcının esas hakkındaki mütalaası mahkemeyi bağlamaz. Mahkeme delilleri kendisi değerlendirir. Ancak savcının beraat istemesi uygulamada önemli bir göstergedir.
Beraat eden kişi aynı suçtan yeniden yargılanır mı?
Kural olarak hayır. Aynı fiilden iki kez yargılanma yasağı vardır. Yalnızca CMK 314’te sayılan sahte belge, yalan tanıklık veya sanığın sonradan suçu ikrar etmesi gibi istisnai hâllerde aleyhe yeniden yargılama yapılabilir.
Beraat kararı hukuk davasını ve disiplin soruşturmasını etkiler mi?
Hukuk hâkimi beraat kararıyla bağlı değildir (TBK 74). Disiplin yönünden ise suçun işlenmediğinin sabit olduğuna dayanan beraat idareyi bağlar. Delil yetersizliğinden beraat ise disiplin cezası verilmesine engel değildir.
Av. Süeda Kaya
Bu içerik, Bursa’da serbest avukatlık yapan Av. Süeda Kaya tarafından hazırlanmıştır. Metin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141, 142, 223, 272, 286 ve 314. maddeleri, 6384 sayılı Kanun, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 131. maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararları esas alınarak 17 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir.
- Çalışma alanı: Ceza soruşturmaları, asliye ceza ve ağır ceza davaları, tutuklama ve adli kontrol itirazları, istinaf ve temyiz başvuruları.
- Büro: Bağlarbaşı Mahallesi, 1. İhsaniye Caddesi, No:58, Kat:3, Daire:15/B, Osmangazi / Bursa
- Telefon: 0551 530 04 16
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa değildir. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için Bursa avukat ana sayfamıza bakabilirsiniz.