Ceza Hukuku

Ceza Davasında Uzlaştırma: Uzlaşmaya Tabi Suçlar ve Uzlaşma Süreci

Ceza davasında uzlaştırma, şüpheli ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması ve anlaşma hâlinde ceza davasının açılmaması ya da düşmesidir (CMK 253).

Kapsam: Şikâyete bağlı suçlar ile kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit, konut dokunulmazlığını ihlal, basit hırsızlık, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma gibi kanunda sayılan suçlar uzlaştırmaya tabidir.

Kapsam dışı: Cinsel suçlar, ısrarlı takip ve hakaret uzlaştırma kapsamında değildir. Hakaret 2025 sonunda uzlaştırmadan çıkarılıp önödeme kapsamına alınmıştır.

Süreç: Uzlaştırmacı teklif yapar, taraflar 7 gün içinde cevap verir, görüşmeler 30 gün içinde tamamlanır. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse dosya kapanır, adli sicile işlemez.

Ceza davasında uzlaştırma, bir kavganın, bir tehdidin ya da küçük bir hırsızlığın mahkeme salonuna taşınmadan çözülebileceği tek yoldur. Doğru yönetilen bir uzlaştırma süreci şüpheliyi sabıkadan, mağduru yıllarca sürecek bir davadan kurtarır. Ancak süreç kısa sürelere bağlıdır ve son iki yılda kapsamı değişmiştir. Bu rehberde uzlaşmaya tabi suçları, 2026 itibarıyla geçerli kuralları, süreci ve sonuçlarını açıklıyorum.

Ceza Davasında Uzlaştırma Nedir?

Uzlaştırma, suç nedeniyle mağdur olan kişi ile şüpheli veya sanığın, bağımsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla bir araya gelmesi ve zararın giderilmesi konusunda anlaşmasıdır. Anlaşma sağlanırsa ceza davası açılmaz, açılmışsa düşer. Kurum, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253 ile 255. maddelerinde düzenlenir. Kanun metnine Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.

Uzlaştırma, uzlaştırma kapsamındaki suçlarda zorunlu bir aşamadır. Savcı, bu aşamayı atlayarak iddianame düzenleyemez. Atlanırsa iddianame iade edilir, hüküm verilmişse bozulur. Bakınız iddianamenin iadesi.

Uzlaşmaya Tabi Suçlar (CMK 253)

Ceza davasında uzlaştırma kapsamı iki gruptan oluşur. Birinci grup, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı tüm suçlardır. İkinci grup, şikâyete bağlı olmasa da kanunda sayılan suçlardır.

Uzlaşmaya tabi suçlar ve uzlaştırma kapsamı dışında kalan hâller (CMK 253, 2026)
Grup Suçlar Durum
Şikâyete bağlı suçlar Basit yaralama (86/2), basit mala zarar verme, kullanma hırsızlığı, paydaş malında hırsızlık, cinsel suçlar hariç şikâyete bağlı tüm suçlar Uzlaştırma zorunlu
Kasten ve taksirle yaralama TCK 86/1, 86/2, 88 ve 89. Silahla veya yakın akrabaya karşı yaralama (86/3) hariç Uzlaştırma zorunlu
Tehdit ve konut Tehdit (106/1), konut dokunulmazlığını ihlal (116), iş ve çalışma hürriyetini ihlal (117/1) Uzlaştırma zorunlu
Malvarlığı suçları Basit hırsızlık (141), güveni kötüye kullanma (155), basit dolandırıcılık (157), suç eşyasını satın alma (165) Uzlaştırma zorunlu
Diğer Çocuğun kaçırılması (234), ticari sır ve bankacılık sırrını açıklama (239) Uzlaştırma zorunlu
Çocuk şüpheliler Üst sınırı 3 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar Mağdur gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisiyse uzlaştırma
Kapsam dışı Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip, hakaret, nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık Uzlaştırma yok
Kapsam dışı Mağduru kamu tüzel kişisi olan suçlar ve kapsam dışı bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenen suçlar Uzlaştırma yok

Kapsamdaki suçların ayrıntıları için kasten yaralama suçu, tehdit suçu cezası, hırsızlık suçu, konut dokunulmazlığını ihlal suçu ve mala zarar verme suçu ve uzlaşma yazılarımıza bakabilirsiniz.

2024-2026 Değişiklikleri: Hakaret Artık Kapsam Dışı

  • 7531 sayılı Kanun (Kasım 2024): Hakaretin bazı hâlleri uzlaştırmadan çıkarılıp önödeme kapsamına alındı. Uzlaşma teklifine cevap süresi 3 günden 7 güne çıkarıldı. Taksitli edimlerde kovuşturma aşamasında durma kararı verilmesi düzenlendi.
  • Anayasa Mahkemesi 2025/86 sayılı karar: Hakaretin hâlleri arasındaki ayrım eşitlik ilkesine aykırı bulunarak iptal edildi.
  • 7571 sayılı Kanun (Aralık 2025): Hakaret suçunun tamamı uzlaştırma kapsamından çıkarılıp önödemeye alındı. Önödeme kapsamındaki bir suçla birlikte işlenen uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaştırmanın uygulanacağı kuralı eklendi.

İnternetteki içeriklerin çoğu hâlâ “hakaret uzlaşmaya tabidir” yazmaktadır. Bu bilgi güncel değildir. Ayrıntılar hakaret suçu ve cezası yazımızdadır.

Birlikte İşlenen Suçlarda Uzlaştırma (253/3)

Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışı bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaştırma yapılmaz. Örneğin aynı kişiye karşı silahla yaralama ve tehdit birlikte işlenmişse tehdit için de uzlaştırma uygulanmaz. Ancak mağdurlar farklıysa her suç kendi kuralına tabidir.

Yargı KararıYargıtay 4. Ceza Dairesi, 30.11.2021, 2019/7802 E., 2021/28072 K.

Daire, yaralama ve tehdit suçlarının mağdurlarının farklı kişiler olduğu olayda, tehdit suçu bakımından uzlaştırma işlemi yapılmadan hüküm kurulmasını hukuka aykırı bulmuş ve kararı bozmuştur. Birlikte işlenme istisnası yalnızca aynı mağdura karşı işlenen suçlar için geçerlidir.

Ceza Davasında Uzlaştırma Süreci Adım Adım

Ceza davasında uzlaştırma yedi adımda tamamlanır.

  1. Dosyanın büroya gönderilmesi: Savcı, delilleri topladıktan sonra dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Bursa’da bu iş Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı Uzlaştırma Bürosu tarafından yürütülür.
  2. Uzlaştırmacı atanması: Büro, listeden bir uzlaştırmacı görevlendirir. Uzlaştırmacılar hukuk eğitimi almış ve sınavı geçmiş kişilerdir.
  3. Teklif: Uzlaştırmacı taraflara uzlaşma teklifinde bulunur. Teklif açıklamalı tebligatla veya telefonla yapılabilir. Teklif şüpheliye ve mağdura ayrı ayrı yapılır. Avukata yapılan teklif geçerli değildir.
  4. Cevap süresi: Taraflar 7 gün içinde cevap verir. Cevap vermeyen taraf reddetmiş sayılır.
  5. Görüşmeler: Uzlaştırmacı 30 gün içinde görüşmeleri tamamlar. Taraflar avukatlarıyla katılabilir. Görüşmeler gizlidir ve görüşmedeki beyanlar delil olarak kullanılamaz.
  6. Edim belirlenmesi: Maddi veya manevi tazminat, zararın aynen giderilmesi, özür, kamuya yararlı bir işte çalışma, bir kuruma bağış ya da eğitim programına katılım edim olarak kararlaştırılabilir. Edimsiz uzlaşma da mümkündür.
  7. Rapor: Uzlaştırmacı sonucu raporla büroya sunar. Rapor savcı tarafından onaylanır ve ilam niteliği kazanır.

Uzlaşma Sağlanırsa ve Sağlanamazsa

  • Edim derhal yerine getirildi: Savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Dava aşamasındaysa mahkeme düşme kararı verir. Bakınız kovuşturmaya yer olmadığına dair karar.
  • Edim taksitli veya ileri tarihli: Savcı kamu davasının açılmasını erteler. Dava aşamasında durma kararı verilir. Edim tamamlanınca dosya kapanır. Yerine getirilmezse dava açılır veya yargılama sürer. Mağdur raporu icraya koyabilir.
  • Uzlaşma sağlanamadı: Soruşturma normal seyrinde devam eder. Teklifi reddetmek aleyhe değerlendirilmez. Yargılama sırasında yeniden uzlaştırma yapılmaz, ancak taraflar kendi anlaşmalarını iddianameye kadar sunabilir.
Yargı KararıYargıtay 6. Ceza Dairesi, 23.01.2024, 2023/16650 E., 2024/968 K.

Daire, uzlaştırma kapsamındaki tehdit suçunda uzlaştırma işlemi yapılmadan verilen ve kesinleşen mahkûmiyet hükmünü kanun yararına bozma yoluyla kaldırmıştır. Uzlaştırma, kapsamdaki suçlarda atlanamayan zorunlu bir usul aşamasıdır.

Ceza Davasında Uzlaştırmanın Sonuçları

  • Adli sicil: Uzlaşma adli sicile işlemez. Yalnızca başsavcılığın kendi kayıtlarında tutulur.
  • Tazminat: Uzlaşma raporundaki edim dışında aynı olaydan tazminat davası açılamaz. Sonradan ortaya çıkan zararlar istisnadır.
  • Zamanaşımı: İlk tekliften rapora kadar dava zamanaşımı durur.
  • Ücret: Uzlaşma sağlanırsa uzlaştırmacı ücretini Hazine öder. Sağlanamazsa yargılama gideri olur.
  • Birden fazla taraf: Şüphelilerden biri uzlaşırsa yalnızca onun dosyası kapanır. Mağdurlardan biri uzlaşmazsa dosya o mağdur yönünden devam eder.

Uzlaşma Teklifini Kabul Etmeli miyim?

Şüpheli açısından uzlaşma, sabıkasız bir çıkış yoludur. Delil durumu aleyhe ise ve ceza riski varsa uzlaşma çoğu zaman en uygun seçenektir. Delil durumu beraat yönündeyse edim ödemeden reddetmek düşünülebilir. Ancak reddin ardından açılan davada HAGB veya erteleme için zararın giderilmesi yine gündeme gelir. Bakınız HAGB nedir.

Mağdur açısından uzlaşma, zararın hızla ve kesin olarak giderilmesini sağlar. Reddederse ceza davasını bekler ve tazminat için ayrıca hukuk davası açması gerekir. Edim belirlenirken sonradan çıkabilecek zararlar rapora not edilmelidir.

Ceza Davasında Uzlaştırmada Sık Yapılan Hatalar

  1. 7 günlük cevap süresini kaçırmak. Sessiz kalmak ret sayılır.
  2. Tebligatı almamak. Adres değişikliği bildirilmemişse süreç aleyhe işler.
  3. Edimi raporda açıkça yazdırmamak. Belirsiz edim icra edilemez.
  4. Avukata yapılan teklifi geçerli sanmak. Teklif tarafın kendisine yapılmalıdır.
  5. Uzlaştırma atlanmış dosyada bu eksikliği istinafta ileri sürmemek. Bakınız ceza davasında istinaf başvurusu.

Dikkat: Uzlaştırma görüşmesinde söylenenler delil olarak kullanılamaz. Bu güvence, tarafların rahatça konuşabilmesi içindir. Ancak uzlaşma raporuna geçen edim bağlayıcıdır ve ilam gibi icra edilir. Raporu imzalamadan önce içeriğini dikkatle okuyun.

Hukuki Destek

Size gelen uzlaşma teklifini kabul edip etmemeyi veya edim koşullarını Bursa ceza avukatı ile değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Danışmanlık ücretlidir. Hukuki danışmanlık, Avukatlık Kanunu ve TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ücrete tabidir.

Sık Sorulan Sorular

Uzlaşma olursa ne olur?

Soruşturma aşamasında uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Dava aşamasında ise mahkeme düşme kararı verir. Uzlaşma adli sicile işlemez ve sabıka oluşturmaz.

Uzlaşma teklifini kabul etmezsem ne olur?

Soruşturma normal seyrinde devam eder ve dava açılabilir. Teklifi reddetmek aleyhe delil sayılmaz. Mağdur reddederse de dosya savcılıkta kalır. Yargılama sırasında yeniden uzlaşma mümkün değildir, ancak taraflar iddianameye kadar kendi anlaşmalarını sunabilir.

Hangi suçlar uzlaşmaya tabidir?

Şikâyete bağlı tüm suçlar ile kasten yaralama (86/1-2 ve 88), taksirle yaralama (89), tehdit (106/1), konut dokunulmazlığını ihlal (116), iş ve çalışma hürriyetini ihlal (117/1), basit hırsızlık (141), güveni kötüye kullanma (155), dolandırıcılık (157), suç eşyasını satın alma (165), çocuğun kaçırılması (234) ve ticari sır açıklama (239) suçları uzlaştırma kapsamındadır.

Hakaret uzlaşmaya tabi mi?

Artık hayır. 7571 sayılı Kanun’la hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarılmış ve önödeme kapsamına alınmıştır. Şüpheli belirlenen tutarı ödediğinde dava açılmaz.

Uzlaşma teklifine kaç gün içinde cevap verilir?

7 gündür. Bu süre 2024’te 3 günden 7 güne çıkarılmıştır. Süresinde cevap vermeyen taraf teklifi reddetmiş sayılır.

Uzlaştırma süreci kaç gün sürer?

Ceza davasında uzlaştırma görüşmelerini uzlaştırmacı görüşmeleri 30 gün içinde tamamlar. Büro bu süreyi 20’şer günlük iki uzatmayla en fazla 70 güne çıkarabilir. Bu sürede dava zamanaşımı işlemez.

Uzlaştırmacı ücretini kim öder?

Uzlaşma sağlanırsa ücret Hazine tarafından karşılanır. Uzlaşma sağlanamazsa ücret yargılama gideri sayılır ve sonuçta mahkûm olan taraftan alınır. Taraflar görüşme için ücret ödemez.

Uzlaşma sabıka kaydına işler mi?

Hayır. Uzlaşma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya düşme kararı adli sicile işlemez. Yalnızca Cumhuriyet başsavcılığının kendi kayıtlarında tutulur.

Uzlaşma parası ödenmezse ne olur?

Edim taksitle veya ileri tarihli kararlaştırılmışsa savcılık kamu davasının açılmasını erteler. Edim yerine getirilmezse dava açılır. Uzlaşma raporu ilam niteliğinde olduğu için mağdur alacağını icra yoluyla da takip edebilir.

Uzlaşma sonrası tazminat davası açılabilir mi?

Uzlaşma raporunda belirlenen edim dışında aynı olaydan doğan tazminat davası açılamaz. Ancak uzlaşma sırasında bilinmeyen ve sonradan ortaya çıkan zararlar için dava hakkı saklıdır.

Avukat Onaylı İçerik

Av. Süeda Kaya

Bu içerik, Bursa’da serbest avukatlık yapan Av. Süeda Kaya tarafından hazırlanmıştır. Metin, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253, 254 ve 255. maddeleri, 7531 ve 7571 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği ve Yargıtay uygulaması esas alınarak 7 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir.

  • Çalışma alanı: Ceza soruşturmaları, asliye ceza ve ağır ceza davaları, tutuklama ve adli kontrol itirazları, istinaf ve temyiz başvuruları.
  • Büro: Bağlarbaşı Mahallesi, 1. İhsaniye Caddesi, No:58, Kat:3, Daire:15/B, Osmangazi / Bursa
  • Telefon: 0551 530 04 16

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa değildir. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Ayrıntılı bilgi için Bursa avukat ana sayfamıza bakabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir